عَلَي هُدًى ) جهدت عَلَيهِم حتّى أُخْرِجهُمْ مِنْهُ وَ أَمَّا عَنْ شَمَائِلِهِمْ يَقُولُ مِنْ قِبَلِ اللَّذَّاتِ وَ الشَّهَوَات « 1 » » اين كه مىگويد : از پيش رو مىآيم ، يعنى از راه آخرت كه به آنها مىگويد : نه بهشتى است ، نه دوزخى و نه رستاخيزى . امّا از پشت سر اين است كه ، يعنى از راه دنيايشان آنان را به گردآورى مال وا مىدارد و فرمان مىدهد مالى را در راه صله‌ى رحم صرف نكنند ، و از آن حق كسى را ندهند و بر فرزندان خود هزينه ندهند و از نابود شدن مال آنها را مىترساند . امّا از سمت راست ، يعنى از راه دين آنها كه اگر در گمراهى باشند ، آن را براشان زينت مىبخشد و خوش‌نما مىسازد ، و اگر بر راه حقند ، مىكوشد تا آنان را از آن بيرون برد . امّا از سمت چپ ، يعنى از راه لذّت‌ها و شهوات آنان را مىفريبد . اين آيه‌ى شريفه ، زنگ خطرى براى همه‌است . پروردگار عالم تذكر داده است كه اى انسان ، اين شيطان براى تو دشمن بزرگى است ؛ شيطان به كار خود عالم است ، روان‌شناس است ، مىداند از چه راهى بيايد و تو را گمراه كند . مواظب اين دشمن باش . بنابراين توجه به اين نكته ضرورى است كه شيطان از هر راهى بتواند ، تلاش مىكند تا ما را بدبخت كند . او به افراد متديّن نمىگويد : دزدى كن ، شيطان اصلًا از اين راه وارد نمىشود ؛ زيرا از اين راه تيغش نمىبُرد ، بلكه مىگويد : با غيبت كردن ، با شايعه پخش كردن و با تهمت زدن آبروى مردم را بريز . شيطان هر كسى را از راهى مناسب خودش گمراه مىكند . و از راه‌هاى مهم شيطان براى گمراه كردن مقدّسين همين قضيه‌ى وسواس است كه

--> ( 1 ) . تفسير القمى ، ج 1 ، ص 224